ایران طرح مدیریت مشترک عمان برای تنگه هرمز را رد کرد

ایران پیشنهاد عمان برای تقسیم مساوی ترافیک دریایی در تنگه هرمز بین دو کشور را رد کرد. دولت تهران خواستار کنترل بیشتر بر کریدورهای ترانزیتی برای رفع نگرانی‌های امنیتی در تنگه شد و اختلاف نظر بین طرفین نگرانی‌ها در مورد تجارت انرژی در منطقه و بازارهای جهانی نفت را دوباره برانگیخته است.

کاظم غریب آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، اظهار داشت که مدل حاکمیتی 50-50 ارائه شده توسط عمان انتظارات امنیتی کشورش را برآورده نمی‌کند. مقامات ایرانی استدلال کردند که طرح مدیریت مشترک، به شکلی که در حال حاضر وجود دارد، هیچ شانسی برای موفقیت ندارد.

ایران خواستار اختیارات گسترده‌تر است

طبق پیشنهاد متقابل تهران، تمام کشتی‌هایی که وارد تنگه هرمز می‌شوند باید از آب‌های سرزمینی ایران عبور کنند و بخش مشخصی از ترافیک خروجی باید به کریدورهای تحت کنترل ایران هدایت شود.

از سوی دیگر، پیشنهاد عمان، تقسیم مساوی مسیرهای ورودی و خروجی بین دو کشور را در نظر دارد. دولت ایران ادعا می‌کند که این سیستم برای نظارت مؤثر بر کشتی‌های عبوری از تنگه و تضمین امنیت کافی نخواهد بود.

ایران اظهار می‌کند که اگر پیشنهادش پذیرفته نشود، بازگرداندن کامل تنگه به ​​حالت سابق و بازگشایی آن امکان‌پذیر نخواهد بود و تأکید می‌کند که اختلاف نظر بر سر کنترل خطوط دریایی است نه هزینه‌های ترانزیت.

مدل پرداخت داوطلبانه در دست بررسی

طرح گسترده‌تری که توسط عمان با حمایت کشورهای خلیج فارس تهیه شده است، مدیریت مشترک تنگه هرمز توسط ایران و عمان را در نظر دارد. در این مدل، به جای دریافت هزینه‌های اجباری ترانزیت از کشتی‌ها، هدف دریافت کمک‌های داوطلبانه برای ایمنی ناوبری، حفاظت از محیط زیست، عملیات جستجو و نجات و تنظیم ترافیک دریایی است.

گفته می‌شود که از یک برنامه مشابه در تنگه مالاکا استفاده می‌شود و هدف این طرح هم ایجاد درآمد و هم تقویت مکانیسم امنیتی منطقه‌ای بدون اعطای اختیار کنترل یکجانبه به ایران است. با این حال، دولت تهران علاقه‌ای به ساختاری ندارد که در آن کنترل کامل بر تمام کریدورهای ورودی را نداشته باشد.

خطر مین و نگرانی‌های امنیتی در مرکز توجه قرار دارند

سیستم جداسازی ترافیک فعلی در تنگه هرمز در سال ۱۹۶۸ از طریق ابتکار مشترک ایران و عمان ایجاد شد و توسط سازمان بین‌المللی دریانوردی پذیرفته شد. این سیستم که به کشتی‌هایی که در جهت مخالف حرکت می‌کنند اجازه می‌دهد تا از طریق کریدورهای جداگانه حرکت کنند، در حال حاضر به دلیل خطر مین‌گذاری با ظرفیت کامل مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

در حالی که ایران به عمان اطلاع داده بود که به سیستم ترافیک قبل از جنگ باز نخواهد گشت، غریب‌آبادی همچنین اظهار داشت که به کشورهای ثالث اجازه نخواهد داد که عملیات مین‌روبی را در منطقه انجام دهند، حتی به دعوت عمان.

افزایش قیمت نفت تسریع شد

بن‌بست در مذاکرات مربوط به طرح مدیریت مشترک با دوره‌ای از تنش‌های نظامی مجدد در منطقه همزمان شد. پس از حمله موشکی ایران به نیروهای آمریکایی، قیمت‌های بین‌المللی نفت افزایش شدیدی را تجربه کرد.

قیمت نفت خام برنت به بالای ۸۷ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که نفت خام آمریکا از ۸۲ دلار در هر بشکه فراتر رفت. کارشناسان خاطرنشان می‌کنند که عدم توانایی در ایجاد یک سیستم ترانزیت دائمی در تنگه هرمز، عدم قطعیت‌ها در مورد تأمین انرژی را افزایش می‌دهد.

یک نقطه ترانزیت حیاتی برای تجارت جهانی انرژی

تنگه هرمز همچنان یکی از استراتژیک‌ترین نقاط ترانزیت برای تجارت جهانی انرژی است. قبل از جنگ، تقریباً 20 میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی روزانه از طریق این تنگه منتقل می‌شد که حدود یک پنجم مصرف جهانی نفت را تشکیل می‌داد.

علاوه بر این، بیش از 20 درصد از تجارت گاز طبیعی مایع جهان از طریق این مسیر انجام می‌شود. به طور خاص، بخش بزرگی از صادرات LNG قطر از طریق تنگه هرمز به بازارهای آسیایی و اروپایی می‌رسد.

نتیجه مذاکرات بین طرفین از نظر امنیت منطقه‌ای و روند بازارهای جهانی انرژی به دقت زیر نظر است. ارزیابی می‌شود که اگر توافقی حاصل نشود، اختلالات در ترافیک نفتکش‌ها و افزایش ریسک قیمت انرژی ممکن است برای مدتی ادامه یابد.