Hikikomori: بحران تنهایی آرام که از ژاپن به جهان گسترش می یابد

«هیکوموری» که زمانی پدیده‌ای اجتماعی مختص جامعه ژاپنی به شمار می‌رفت، امروزه به شکل‌های مشابه در نقاط مختلف جهان ظهور کرده است. روانشناسان و جامعه شناسان هشدار می دهند که این وضعیت که در آن افراد انزوای اجتماعی طولانی مدت را ترجیح می دهند، اکنون ممکن است مرزهای فرهنگی را درنوردیده و به یک مشکل جهانی تبدیل شود. اگرچه hikikomori که بیانگر کناره گیری آگاهانه از جامعه است، به ویژه در بین جوانان رایج شده است، اما اکنون در گروه های سنی مختلف نیز دیده می شود. به گفته کارشناسان، این وضعیت در نقطه ای پدیدار می شود که آسیب پذیری های فردی با فشارهای دنیای مدرن تلاقی می کند.

ماه های انزوا: هایکیکوموری چیست؟

هیکیکوموری به معنای کناره گیری کامل فرد از زندگی اجتماعی برای حداقل شش ماه و زندگی در یک اتاق مجردی در بیشتر مواقع تعریف می شود. در حالی که این افراد به طور کلی روابط خود را با دنیای بیرون به حداقل می رسانند، روابط تحصیلی، کاری و اجتماعی تقریباً به طور کامل قطع شده است. یکی از بارزترین ویژگی های این سبک زندگی، برعکس کردن نظم روزانه است. افرادی که hikikomori را تجربه می کنند اغلب در طول روز می خوابند و در شب فعال می شوند. در حالی که آنها بیشتر وقت خود را صرف مصرف محتوای دیجیتال می کنند، حتی مراقبت های شخصی و نیازهای اولیه را می توان نادیده گرفت. به گفته کارشناسان، این وضعیت نه تنها حالت «درون گرایی» است، بلکه تعلیق کامل رابطه فرد با جامعه است. مفهوم hikikomori اولین بار توسط روانشناس ژاپنی Tamaki Saitō در دهه 1990 توصیف شد. سایتو این وضعیت را “نوجوانی بی پایان” توصیف کرد و آن را به عنوان فرار رادیکال فرد از مسئولیت های بزرگسالی تفسیر کرد. اگرچه این پدیده در ابتدا با مردان جوان همراه بود، اما با گذشت زمان در بین زنان و گروه های سنی بالاتر نیز مشاهده شده است. تحقیقات اخیر انجام شده در ژاپن نشان می دهد که تعداد افرادی که به این روش زندگی می کنند به میلیون ها نفر بیان می شود. این نشان می دهد که hikikomori نه تنها یک انتخاب فردی است، بلکه یک مشکل مرتبط با ساختار اجتماعی است.

دلایل: حساسیت فردی و فشار اجتماعی

کارشناسان تاکید می کنند که hikikomori را نمی توان به یک علت خلاصه کرد. اگرچه ممکن است با مشکلات سلامت روان مرتبط باشد، این وضعیت مستقیماً به عنوان یک بیماری روانپزشکی طبقه بندی نمی شود. بیشتر در نتیجه ترکیب حساسیت های شخصی فرد با انتظارات اجتماعی شدید رخ می دهد. سیستم های آموزشی رقابتی، فشارها در زندگی تجاری، انتظارات خانواده و ضرورت هماهنگی اجتماعی از جمله عوامل اصلی آغاز کننده این فرآیند هستند. به عقیده برخی کارشناسان، هیکیکوموری را می توان نوعی عقب نشینی خاموش در نظر گرفت که در برابر ساختار «شکست ناپذیر» جامعه مدرن ایجاد می شود. تحقیقات اخیر نشان می دهد که رفتار هیکیکوموری دیگر محدود به ژاپن نیست. مطالعات انجام شده در کشورهای مختلف نشان می دهد که الگوهای مشابهی از کناره گیری اجتماعی در جغرافیای وسیعی از اروپا تا آمریکا ظهور می کند. تصور می‌شود که فرآیندهای بسته شدن به‌ویژه با همه‌گیری COVID-19 این روند را تسریع کرده است. تجربه انزوای طولانی مدت ممکن است برای برخی افراد از یک موقعیت موقت به یک شیوه زندگی دائمی تبدیل شده باشد. تحقیقات انجام شده در میان جوانان نشان می دهد که در دوره پس از همه گیری، تعداد افرادی که به طور کامل از زندگی اجتماعی جدا شده اند، افزایش قابل توجهی داشته است. این نشان می‌دهد که رفتارهای مشابه hikikomori ممکن است در مقیاس جهانی گسترده شود.

دنیای مدرن عقب نشینی را آسان تر می کند

به گفته کارشناسان، شرایط زندگی امروزی، انزوای اجتماعی را بسیار بیشتر از گذشته ممکن کرده است. فرصت‌های کار از راه دور، پلت‌فرم‌های سرگرمی دیجیتال و بسیاری از فعالیت‌هایی که می‌توان از خانه انجام داد، می‌تواند ارتباط افراد با دنیای خارج را کاهش دهد. علاوه بر این، افزایش هزینه های زندگی و فشار زندگی شهری می تواند افراد را به سمت سبک زندگی درونگراتر سوق دهد. این نشان می‌دهد که سبک‌های زندگی مانند هیکیکوموری نه تنها به ترجیحات فردی بلکه به شرایط ساختاری نیز مرتبط است. کارشناسان بیان می کنند که به سختی این روند در کوتاه مدت به خودی خود از بین می رود. برعکس، تاکید می‌شود که باید با تحقیقات جامع‌تر و حمایت از سیاست‌های اجتماعی به موضوع پرداخت. هیکیکوموری دیگر یک پدیده منحصر به فرد ژاپن نیست، بلکه واقعیت اجتماعی جدیدی است که توسط دنیای مدرن تولید شده است. دوری روزافزون افراد از جامعه به عنوان هشدار مهمی در مورد افزایش تنهایی و انزوا در مقیاس جهانی تلقی می شود. به گفته کارشناسان، این وضعیت حاکی از تحولی است که نه تنها افراد، بلکه جوامع نیز باید در آن تجدید نظر کنند.