سفر ریلی ترکیه از امپراتوری عثمانی به جمهوری

در حالی که پایه‌های حمل و نقل ریلی در ترکیه در دوره عثمانی گذاشته شد، در سال‌های اولیه جمهوری گام‌های مهمی برای گسترش شبکه راه‌آهن با مشارکت مهندسان و کارگران محلی برداشته شد. سرمایه‌گذاری‌های راه‌آهن که در زمان سلطنت سلطان عبدالعزیز آغاز شد، با خطوط جدید در زمان سلطنت سلطان عبدالحمید دوم ادامه یافت و در دوره جمهوری تحت پوشش TCDD (راه‌آهن دولتی ترکیه) ادامه یافت. خدمات قطار پرسرعت (YHT) که در سال ۲۰۰۹ آغاز شد، دوران جدیدی را در حمل و نقل ریلی گشود.

اولین خطوط راه‌آهن در دوره عثمانی افتتاح شد

حمل و نقل ریلی در سال ۱۸۳۰ در انگلستان آغاز شد. سرمایه‌گذاری‌های راه‌آهن که به سرعت در اروپا گسترش یافت، در دستور کار دولت عثمانی نیز قرار گرفت. اولین خط آهن در سرزمین‌های عثمانی در سال ۱۸۵۱ بین قاهره و اسکندریه افتتاح شد. در آناتولی، اولین نمونه، خط آهن ازمیر-آیدین بود که ساخت آن در سال ۱۸۵۶ آغاز شد و ۱۰ سال بعد به بهره‌برداری رسید.

در دوران سلطنت سلطان عبدالعزیز، یک پروژه راه‌آهن جدید نیز در استانبول آماده شد. ساخت این خط که قرار بود از منطقه اطراف کاخ توپکاپی تا هالکالی، یکی از شهرک‌های دورافتاده استانبول در آن زمان، امتداد یابد، به سرعت در حال پیشرفت بود. با این حال، این مسیر باید از باغ‌های کاخ عبور می‌کرد.

گفته می‌شود که سلطان عبدالعزیز، با آگاهی از مزایایی که راه‌آهن برای کشور فراهم می‌کند، پس از درخواست مجوز گفت: «بگذارید راه‌آهن در کشور من ساخته شود، حتی اگر از پشت من عبور کند.» این رویکرد به عنوان یکی از نمادهای اهمیتی که دولت عثمانی به سرمایه‌گذاری‌های راه‌آهن می‌داد، برجسته است.

شبکه‌های راه‌آهن در دوران سلطنت عبدالعزیز و عبدالحمید گسترش یافتند

سرمایه‌گذاری‌های راه‌آهن در دولت عثمانی با ساخت خطوط جدید در آناتولی و روملیا ادامه یافت. در حالی که خط ۹۹ کیلومتری حیدرپاشا-ایزمیت در سال ۱۸۷۳ به بهره‌برداری رسید، بخش راه‌آهن روملی که تا صوفیه امتداد داشت در سال ۱۸۷۴ تکمیل شد.

راه‌آهن زیرزمینی که در سال ۱۸۷۵ بین تقسیم و تونل افتتاح شد، جایگاه مهمی در تاریخ حمل و نقل استانبول دارد. این خط در سال ۱۹۱۰ به سیستم برقی تغییر یافت.

در دوران سلطنت سلطان عبدالحمید دوم، که سیاست راه‌آهن را پس از سلطان عبدالعزیز ادامه داد، راه‌آهن روملی در سال ۱۸۸۸ تکمیل شد. بنابراین، ارتباط راه‌آهن بین استانبول و پایتخت‌های اروپایی مانند برلین، پاریس و وین تقویت شد.

یکی از جامع‌ترین پروژه‌های این دوره، راه‌آهن بغداد و حجاز بود. پروژه راه‌آهن حجاز که هدف آن اتصال استانبول به دمشق، اورشلیم و سرزمین مقدس بود، جایگاه استراتژیکی در سیاست حمل و نقل عثمانی به دست آورد. این خط از سال ۱۹۰۹، زمانی که کارها آغاز شد، تا سال ۱۹۱۸ مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

راه‌آهن‌هایی که با نیروی کار محلی در دوره جمهوری ساخته شدند

سیاست راه‌آهن که پایه‌های آن در دوره عثمانی گذاشته شد، پس از اعلام جمهوری نیز ادامه یافت. در سال‌های اولیه جمهوری، ساخت خط راه‌آهن سامسون-سیواس به یک شرکت فرانسوی واگذار شد. با این حال، به دلیل ناتوانی شرکت در تحقق شرایط قرارداد، این توافق‌نامه فسخ شد و تصمیم گرفته شد که این خط توسط مهندسان و کارگران ترک ساخته شود.

نوری دمیرا، یکی از بازرگانان مهم آن دوره، کارهای ساخت راه‌آهن را به عهده گرفت و به یکی از اولین پیمانکاران راه‌آهن ترکیه تبدیل شد. در این کارها که با وجود شرایط جغرافیایی دشوار انجام شد، خط آهن با باز کردن تونل‌ها، به ویژه در بخش‌هایی که صخره‌های شیب‌دار وجود داشت، پیشرفت کرد.

نوری دمیراغ نه تنها در خطی که از سامسون شروع می‌شد، بلکه در مسیرهایی مانند فوزی‌پاشا-دیاربکر، افیون-آنتالیا، سیواس-ارزروم و ایرماک-فیلیوس نیز در کارهای ساخت راه‌آهن مشارکت داشت. گفته می‌شود که دمیراغ در ساخت مجموع 1174 کیلومتر خط آهن مشارکت داشته است. همچنین گفته می‌شود که نام خانوادگی او از این کارها گرفته شده است.

راه‌آهن متحد تحت چتر TCDD

تا سال 1934، بهره‌برداری از راه‌آهن تحت چتر راه‌آهن دولتی جمهوری ترکیه (TCDD) یکپارچه شد. بنابراین، بهره‌برداری از شبکه راه‌آهن در کشور در یک موسسه واحد آغاز شد.

راه‌آهن سال‌ها نقش مهمی در تأمین حمل و نقل بین شهرها و مناطق ایفا کرد. این خطوط که از نظر حمل و نقل مسافر و بار از اهمیت استراتژیک برخوردارند، به توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل ترکیه کمک کرده‌اند.

عصر جدیدی با قطارهای پرسرعت آغاز شد

سرمایه‌گذاری‌های راه‌آهن در ترکیه در سال ۲۰۰۹ با شروع خدمات قطار پرسرعت وارد مرحله جدیدی شد. اولین سرویس قطار پرسرعت بین آنکارا و اسکی‌شهیر انجام شد. متعاقباً، خط آنکارا-قونیه به بهره‌برداری رسید و شبکه قطار پرسرعت شروع به گسترش کرد.

در سال‌های بعد، خطوطی مانند استانبول-آنکارا، استانبول-قونیه و قونیه-کارامان به بهره‌برداری رسیدند. به لطف خدمات قطار پرسرعت، بسیاری از مسافران این فرصت را داشتند که سریع‌تر و راحت‌تر بین شهرها سفر کنند. ارتباطاتی که از آنکارا به یوزگات و سیواس امتداد یافته‌اند، دامنه شبکه قطار پرسرعت را نیز گسترش داده‌اند.

با پروژه‌های در حال انجام در سال‌های اخیر، هدف توسعه زیرساخت‌های راه‌آهن ترکیه است. بخش چرکزکوی-ادرنه از خط قطار پرسرعت استانبول-ادرنه نیز با مراسمی با حضور رئیس جمهور رجب طیب اردوغان به بهره‌برداری رسید.

سرمایه‌گذاری‌های راه‌آهن: میراثی که به آینده امتداد می‌یابد

سرمایه‌گذاری‌های راه‌آهن که در دوره عثمانی آغاز شد، در سال‌های اولیه جمهوری با تلاش مهندسان و کارگران محلی توسعه یافت. حمل و نقل ریلی که با تأسیس TCDD (راه‌آهن دولتی ترکیه) ساختار نهادی پیدا کرد، امروزه با پروژه‌های قطار پرسرعت همچنان در حال رشد است.

این فرآیند که با اهمیت دادن به راه‌آهن در دوران سلطنت سلطان عبدالعزیز آغاز شد، با مشارکت چهره‌هایی مانند نوری دمیراغ و پروژه‌های مدرن راه‌آهن، مراحل مختلفی را طی کرد. ترکیه قصد دارد با سرمایه‌گذاری‌های جدید، تجربیات گذشته خود در زمینه راه‌آهن را ادامه دهد و شبکه راه‌آهن خود را به تمام نقاط کشور گسترش دهد.