با تبدیل شدن فناوری های دیجیتال به بخشی جدایی ناپذیر از زندگی روزمره، زمان صرف شده در مقابل صفحه نمایش هر سال افزایش می یابد. کارشناسان خاطرنشان می کنند که استفاده بی رویه زمینه های خطر جدیدی را در سطوح فردی و اجتماعی ایجاد می کند.
رئیس بخش روانشناسی دانشگاه روملی استانبول، پروفسور دکتر اومر فاروق شیمشک، خاطرنشان کرد که اعتیاد دیجیتال امروزه به یکی از رایج ترین حوزه های خطر رفتاری تبدیل شده است. شیمشک با تاکید بر اینکه استفاده از تلفن و پلتفرم های دیجیتال تصادفی نیست، گفت: سیستم های دیجیتال به گونه ای طراحی شده اند که به طور مداوم مکانیسم پاداش مغز را فعال کنند.
“هر اعلان یک اثر پاداش در مغز ایجاد می کند.”
شیمشک با بیان اینکه سرعت و سهولت دسترسی ارائه شده توسط دنیای دیجیتال زندگی را به میزان قابل توجهی آسان می کند، نسبت به عواقب روانی استفاده کنترل نشده هشدار داد. شیمشک با بیان اینکه اعلان‌های مداوم، لایک‌های شبکه‌های اجتماعی و محتوای ارائه‌کننده لذت فوری سیستم دوپامین را فعال می‌کند، گفت: “هر اعلان یک اثر پاداش کوچک در مغز ایجاد می‌کند. این وضعیت می‌تواند به یک عادت و سپس از دست دادن کنترل در طول زمان تبدیل شود.” شیمشک با بیان اینکه این فرآیند منجر به رفتار چک کردن مکرر می شود که بدون توجه در فرد ایجاد می شود، گفت که فرد برای تسکین کوتاه مدت به صفحه نمایش روی می آورد.
“خطرات بر اساس گروه های سنی متفاوت است”
شیمشک با بیان اینکه اعتیاد به دیجیتال در گروه‌های سنی مختلف به اشکال مختلف رخ می‌دهد، خاطرنشان کرد: رسانه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین در جوانان مطرح می‌شوند، در حالی که استفاده از صفحه نمایش مرتبط با کار و فشار برای آنلاین ماندن مداوم در بزرگسالان تعیین‌کننده است. شیمشک با بیان اینکه جستجوی تایید اجتماعی و روابط با همسالان در جوانان موثر است، اظهار داشت: ترس از دست دادن و اضطراب تداوم کار در بزرگسالان به چشم می خورد. وی گفت: استفاده طولانی مدت از صفحه نمایش در هر دو گروه می تواند منجر به حواس پرتی، مشکلات خواب و تضعیف روابط چهره به چهره شود. وی افزود: افزایش نوردهی به صفحه نمایش به ویژه در شب باعث اختلال در ریتم بیولوژیکی و افزایش خستگی ذهنی می شود.
“هدف دور شدن از فناوری نیست، بلکه ایجاد تعادل دیجیتال است.”
شیمشک با تأکید بر اینکه استفاده سالم از دیجیتال به معنای بیرون راندن کامل فناوری از زندگی نیست، هدف اصلی را «تعادل دیجیتال» عنوان کرد. شیمشک با بیان اینکه محدود کردن زمان صفحه نمایش روزانه، خاموش کردن نوتیفیکیشن های غیر ضروری و ایجاد فواصل زمانی غیرفناوری از اقدامات مهم هستند، گفت: کاهش استفاده از صفحه نمایش به ویژه در زمان صرف غذا و قبل از خواب تاثیر مثبتی بر ارتباطات خانواده و کیفیت خواب دارد. شیمشک با اشاره به اینکه افزایش تعاملات چهره به چهره و گنجاندن فعالیت های بدنی در زندگی روزمره نقش متعادل کننده ای دارد، خاطرنشان کرد که آموزش آگاهی دیجیتال باید از سنین پایین شروع شود.
“خطر واقعی استفاده کنترل نشده است”
پروفسور دکتر شیمشک اظهار داشت که ابزارهای دیجیتال با استفاده صحیح و آگاهانه زندگی را آسان تر می کنند، اما اگر محدودیتی در نظر گرفته نشود، ممکن است خطرات روانی و اجتماعی را به همراه داشته باشد. او گفت: “حذف فناوری از زندگی ما غیر واقعی است. نکته مهم این است که اجازه ندهیم آن ما را مدیریت کند. با توسعه آگاهی دیجیتال، افراد می توانند ارتباط خود را با صفحه نمایش آگاهانه تر تنظیم کنند.”
